Kokos is een van de belangrijkste grondstoffen in moderne substraten geworden, zeker nu kwekers minder veen willen gebruiken. Maar kokos is niet één product. Uit de bolster van de kokosnoot komen verschillende fracties met heel verschillende eigenschappen. Wie ze kent, kan ze gericht inzetten.
Waar komt kokos vandaan?
De bolster is de dikke, vezelige laag tussen de buitenschil en de harde noot. Na het oogsten van de noot blijft die bolster over. Hij wordt verwerkt tot vezels, chips en een fijn, sponsachtig materiaal: het kokosmerg. Voor substraten zijn vooral het merg (fijne kokos) en de vezels en chips (grove kokos) van belang.
Fijne kokos: de waterhouder
Fijne kokos, ook wel kokosmerg genoemd, lijkt qua functie het meest op veen. Het heeft veel kleine poriën en houdt veel water vast. Het grote voordeel ten opzichte van veen: het neemt water ook na uitdrogen snel weer op. Een uitgedroogde pot met veel kokos is dus makkelijker opnieuw nat te krijgen.
- Hoog watervasthoudend vermogen
- Goede herbevochtiging
- Stabiele structuur die langzaam afbreekt
- pH ongeveer neutraal
Fijne kokos is daarmee de logische basis voor veenarme en veenvrije mengsels, voor opkweek en voor potplanten die gelijkmatig vocht nodig hebben.
Grove kokos: lucht en structuur
Grove kokos bestaat uit vezels en chips. Het houdt zelf weinig water vast, maar zorgt voor grote poriën en dus voor lucht en drainage. Belangrijker nog: het is erg structuurvast. Waar houtvezel na een paar maanden afbreekt en inklinkt, houdt grove kokos lang zijn vorm.
- Hoog luchtgehalte
- Uitstekende structuurstabiliteit
- Weinig watervasthoudend vermogen
- Licht, ook in grote volumes
Grove kokos past goed in containerteelt, in mengsels voor kuipplanten en in substraten voor planten die een luchtig, grof medium nodig hebben, zoals orchideeën en veel aroïden.
Wassen en bufferen
Kokos bevat van nature natrium en kalium, afkomstig uit de groeiomgeving van de palm. De bindingsplaatsen in het materiaal zijn deels met die elementen bezet. Onbehandelde kokos kan daardoor in de teelt kalium en natrium afgeven en calcium en magnesium vastleggen, met tekorten als gevolg.
Voor gebruik in substraten wordt kokos daarom gewassen om overtollige zouten te verwijderen, en gebufferd met een oplossing van calcium en magnesium. Na het bufferen zijn de bindingsplaatsen gevuld met elementen die de plant nodig heeft. De kokos in onze producten is gewassen en gebufferd. Neem je elders kokos af, vraag dan altijd of dat ook zo is, en meet bij twijfel de EC.
Fijn en grof combineren
De kracht van kokos zit in de combinatie. Door fijne en grove kokos te mengen, stel je de water-luchtbalans in zonder van andere grondstoffen afhankelijk te zijn. Als vuistregel:
- Veel fijn, weinig grof voor opkweek, kleine potten en teelten waarin gelijkmatig vocht belangrijk is.
- Ongeveer gelijke delen of meer grof voor grotere potten, lange teelten en buitenteelt met kans op veel regen.
- Vooral grof voor epifyten en planten die snel moeten opdrogen.
In de praktijk worden fijne en grove kokos vaak aangevuld met perliet voor extra lucht, houtvezel voor lichtheid, of een deel veen voor een vertrouwd teeltgedrag.
Waar je op let bij kokosrijke substraten
- Kokos is ongeveer neutraal; na een overstap van veen reageert de pH anders op kalk en gietwater.
- Geef bij voorkeur vaker en minder per keer, vooral bij een hoog aandeel grove kokos.
- Geperste kokos in blokken of balen moet je voor gebruik goed losmaken en bevochtigen, zodat het zijn volume terugkrijgt.
- Controleer in de eerste weken de EC, vooral als je zelf mengt.
Kokos in onze mengsels
Fijne en grove kokos zijn een vast onderdeel van veel van onze veenarme en veenvrije mengsels. Je kunt ze los afnemen om zelf te mengen, kant-en-klaar in een van onze substraten, of in de verhouding die jij kiest in een maatwerkmengsel.
